Untitled (600 × 315 px)

Wat is screening op darmkanker?

Alle HOMED-IQ blogs worden beoordeeld door medische specialisten

Hoewel darmkanker, ook wel colorectale kanker, niet zo bekend is als andere soorten kanker, is het de tweede doodsoorzaak door kanker bij zowel mannen als vrouwen in Europa. Daarbij is het één van de meest gediagnosticeerde vormen van kanker. Gelukkig zijn er verschillende screening tests voor darmkanker beschikbaar, waardoor de ziekte in een vroeg stadium kan worden opgespoord of kan worden voorkomen voordat de ziekte zich kan voordoen. Sommige vormen van screening kunnen zelfs in het comfort van je eigen huis worden uitgevoerd! Dit artikel geeft een overzicht van wat darmkanker is, welke mensen risico lopen en hoe je erop kunt screenen.

Wat is darmkanker?

Darmkanker, is een vorm van kanker die begint in de dikke darm of colon en/of rectum. De colon is het grootste deel van de dikke darm en is verantwoordelijk voor het verwijderen van water en voedingsstoffen uit voedsel tijdens de passage door uw spijsverteringsstelsel. Het rectum is de laatste paar centimeter van de dikke darm, waar het verteerde voedsel doorheen gaat voordat het het lichaam verlaat in de vorm van ontlasting.

Darmkanker ontstaat wanneer de cellen van de dikke darm of het rectum zich op ongecontroleerde wijze beginnen te delen. Deze groei begint vaak als een laesie in het weefsel dat de binnenkant van de dikke darm of het rectum bekleedt. Deze laesies kunnen de vorm aannemen van verheven poliepen of plat en/of ingedeukt zijn (National Cancer Institute, 2021). Zoals elk gezwel op het lichaam, zullen niet alle poliepen in de dikke darm of het rectum kanker worden. Bepaalde poliepen, die adenomen worden genoemd, hebben echter een grotere kans om kanker te worden.

Waarom screenen op darmkanker?

Als het door screening vroegtijdig wordt opgespoord, kunnen de adenomen worden verwijderd voordat ze zich tot kanker ontwikkelen. Bovendien kan screening helpen darmkanker in een vroeg stadium op te sporen, voordat de symptomen beginnen. Vroegtijdige opsporing van kanker verhoogt de kans op genezing, wat betekent dat screening kan worden gebruikt voor preventie en vroegtijdige opsporing van darmkanker.

Welke tests detecteren darmkanker?

Er zijn verschillende screening tests die abnormale poliepen of darmkanker kunnen opsporen voordat de symptomen beginnen (Centers for Disease Control and Prevention, 2022). Sommige screening tests kunnen vanuit huis worden uitgevoerd, terwijl andere in een kliniek, ziekenhuis of dokterspraktijk moeten worden gedaan. Lees verder voor meer informatie over de verschillende soorten screening op darmkanker.

1) Ontlasting Tests

Er zijn momenteel drie ontlastingstests beschikbaar voor de opsporing van darmkanker. Deze tests zoeken vooral naar verborgen (occult) bloed in de ontlasting. Occult bloed in de ontlasting kan wijzen op darmkanker of poliepen, hoewel niet alle vormen van kanker of poliepen bloeden. De fecaal occult bloed test (gFOBT) op basis van guaiac gebruikt de chemische stof guaiac om bloed in de ontlasting op te sporen. De Fecale Immunochemische test (FIT) gebruikt antilichamen om bloed in de ontlasting op te sporen (Provincial Health Services Authority, 2022). De FIT-DNA-test is een FIT-test voor bloed in de ontlasting, gecombineerd met een test die DNA-markers voor darmkanker opspoort.

Het uitvoeren van een ontlastingstest is eenvoudig en de monsterafname kan vanuit huis worden gedaan. Bij het afnemen van het monster wordt een stokje of borsteltje gebruikt om een kleine hoeveelheid ontlasting te verkrijgen. Gebruikers sturen de testkit terug naar de arts of een laboratorium, waar de ontlasting wordt gecontroleerd op de aanwezigheid van bloed.

De ontlastingstest kan via de huisarts worden gedaan, maar het is nu ook mogelijk om de test volledig vanuit huis te doen. De Darmkanker Screening Test van Homed-IQ is een FIT-ontlastingstest die alles bevat wat je nodig hebt om thuis een ontlastingstest uit te voeren. Het monster wordt vervolgens rechtstreeks naar een gecertificeerd laboratorium gestuurd voor analyse. Met deze testmethode hoef je niet naar de dokter en kun je testen wanneer je maar wilt.

2) Sigmoïdoscopie

Behalve ontlastingstests kunnen artsen ook rechtstreeks delen van de dikke darm of het rectum onderzoeken om tekenen van kanker of poliepen op te sporen. Met deze testmethode kan de darm visueel worden gecontroleerd op afwijkingen die verder gaan dan occult bloed. Sigmoïdoscopie-onderzoeken worden uitgevoerd door een gespecialiseerde arts, meestal in zijn kantoor. Bij deze test brengt de arts een korte, dunne, flexibele buis in uw rectum. De arts controleert dan op poliepen of kanker in het rectum en het onderste derde deel van de darm.

3) Colonoscopie

Een colonoscopie is vergelijkbaar met een sigmoïdoscopie, maar de arts gebruikt een langere slang om te controleren op poliepen of kanker in het rectum en de hele darm. Tijdens het onderzoek kan de arts de meeste poliepen en sommige vormen van kanker opsporen en verwijderen. Omdat de hele darm wordt onderzocht, wordt een colonoscopie beschouwd als de gevoeligste test voor het opsporen van poliepen of darmkanker. Deze screening method is echter ook invasiever, aangezien voor colonoscopieën vaak verdoving en het innemen van een krachtige darmvoorbereiding vloeistof vooraf nodig zijn. Daarom wordt een colonoscopie ook vaak als vervolgonderzoek gebruikt als bij een van de andere minder invasieve screening tests, zoals een ontlastingstest, iets ongewoons wordt gevonden.

Hoe vaak moet u worden gescreend op darmkanker?

gFOBT- en FIT-tests worden doorgaans eenmaal per jaar uitgevoerd, terwijl FIT-DNA-tests elke drie jaar kunnen worden uitgevoerd (Philips, MedlinePlus, 2021). Sigmoïdoscopieën worden aanbevolen elke vijf jaar, of elke tien jaar, in combinatie met een FIT-test elk jaar. Colonoscopieën moeten elke tien jaar worden herhaald bij mensen die geen verhoogd risico op darmkanker hebben.

Wie moet er gescreend worden op darmkanker?

In Nederland is de leeftijdsdoelgroep voor screening op darmkanker mensen tussen de 55 en 75 jaar (RIVM, 2022). In Duitsland begint de screening meestal op 50-jarige leeftijd, en het Amerikaanse CDC beveelt aan om op 45-jarige leeftijd te beginnen met screening voor volwassenen met een gemiddeld risico (Centers for Disease Control and Prevention, 2022). Mensen met een verhoogd risico op darmkanker kunnen eerder beginnen met screening. Dit kunnen personen zijn met een familiegeschiedenis van darmkanker of die bepaalde soorten poliepen hebben.

Betekent een positieve FIT-test kanker?

Een positief FIT- of gFOBT-testresultaat betekent dat er bloed in je ontlasting zat op het moment van de test. Een poliep, een voorstadium van kanker of kanker in de darm of het rectum kan bloed in de ontlasting veroorzaken. Maar ook veel andere aandoeningen kunnen bloed in de ontlasting veroorzaken. Daarom betekent een positief FIT- of gFOBT-testresultaat dat er meer onderzoek nodig is om de oorzaak van de bloeding vast te stellen en of verdere behandeling nodig is.

Aanvullend onderzoek voor positieve ontlastingstests of sigmoïdoscopie-tests omvat meestal een colonoscopie naar goedkeuring van je arts. Als je een positief resultaat krijgt met een test voor ontlasting thuis, neem dan je resultaten mee naar je huisarts om te worden doorverwezen naar passende vervolgzorg.

Bronnen

Centers for Disease Control and Prevention. (2022, February 17). Colorectal Cancer Screening Tests | CDC. https://www.cdc.gov/cancer/colorectal/basic_info/screening/tests.htm

Colorectal cancer screening programme | RIVM. (n.d.). https://www.rivm.nl/en/colorectal-cancer-screening-programme

Fecal immunochemical test (FIT). (2021, July 1). https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000704.htm

Screening Tests to Detect Colorectal Cancer and Polyps. (2021, August 2). National Cancer Institute. https://www.cancer.gov/types/colorectal/screening-fact-sheet

What is the FIT? (n.d.). http://www.bccancer.bc.ca/screening/colon/get-screened/what-is-the-fit

What Should I Know About Screening for Colorectal Cancer? (2022, April 7). Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/cancer/colorectal/basic_info/screening/index.htm

Over de auteur

Lauren Dobischok

Lauren is een gezondheidswetenschapper en wetenschapscommunicator en woont momenteel in Nederland. Oorspronkelijk komt ze uit Canada, maar heeft een onderzoeksmaster in Gezondheidswetenschappen afgerond aan het Nederlands Instituut voor Gezondheidswetenschappen van de Erasmus Universiteit Rotterdam (NIHES) met een specialisatie in epidemiologie. Voor haar Master heeft ze een Bachelor in Gezondheidswetenschappen aan de Simon Fraser University afgerond. Met een achtergrond in de volksgezondheid is het haar doel om nauwkeurige wetenschappelijke inhoud te creëren die gemakkelijk te begrijpen is en mensen in staat stelt geïnformeerde beslissingen te nemen. Binnen Homed-IQ werkt Lauren als Product Developer en Content Lead, waarbij ze nauw samenwerkt met artsen en wetenschappers op het gebied van medische hulpmiddelen voor Homed-IQ’s nieuwe producten en schriftelijke communicatie.

Door decemberdrukte bij de postbezorger kan er eventueel vertraging ontstaan bij de bezorging van je pakket