Cholesterol – verhoogde waarden nu onder controle krijgen
Cholesterol en lipidenHartgezondheidVoeding

Cholesterol – verhoogde waarden nu onder controle krijgen

Geschreven door

Anna Roell
14 maart, 2024

Medisch gecontroleerd artikel Alle HOMED-IQ blogs worden beoordeeld door medische specialisten

Cholesterol is een levensbelangrijke stof in ons lichaam, die onmisbaar is voor veel functies. Maar als het cholesterolgehalte te hoog is, kan dit een serieus gezondheidsrisico vormen. Veel mensen lijden aan hoge cholesterolwaarden, vaak zonder het te merken, omdat deze toestanden vaak symptoomloos zijn. Een hoog cholesterolgehalte in het bloed verhoogt het risico op hartziekten, de meest voorkomende doodsoorzaak, en op beroertes, de vijfde meest voorkomende doodsoorzaak (CDC, 2023). In dit artikel behandelen we de oorzaken, risico’s en manieren om hoge cholesterolwaarden tegen te gaan. Met de cholesterol test van Homed-IQ kun je je cholesterolwaarden heel makkelijk vanuit huis testen.


Inhoudsopgave


Wat is cholesterol?

Cholesterol, een vetachtige substantie, is een fundamentele bouwsteen in ons lichaam, die onvervangbaar is voor talrijke biologische functies. Het bevindt zich in elke cel en is belangrijk voor de opbouw en het onderhoud van celmembranen. Ons lichaam heeft cholesterol ook nodig voor de aanmaak van vitamine D, hormonen zoals oestrogeen en testosteron, en galzuren, die helpen bij de spijsvertering.

Cholesterol circuleert in het bloed en wordt ingedeeld in twee hoofdtypen:

  • LDL-cholesterol (Low-Density Lipoprotein) wordt vaak beschouwd als “slecht” cholesterol, omdat een te hoog LDL-niveau kan leiden tot ophoping van plaque in de slagaders, wat het risico op hart- en vaatziekten verhoogt.
  • HDL-cholesterol (High-Density Lipoprotein) wordt daarentegen beschouwd als “goed” cholesterol, omdat het helpt om overtollig cholesterol uit de slagaders terug naar de lever te transporteren, waar het wordt afgebroken.

Cholesterol wordt zowel via de voeding opgenomen als door de lever geproduceerd Een evenwichtige hoeveelheid cholesterol is essentieel voor de gezondheid, maar een onevenwicht, vooral een te hoog LDL-niveau, kan gezondheidsrisico’s met zich meebrengen (Cleveland Clinic, 2022).

Welke factoren leiden tot hoge cholesterolwaarden?

Verhoogde cholesterolwaarden kunnen door verschillende oorzaken ontstaan. Sommige van deze oorzaken kunnen we beïnvloeden, terwijl andere genetisch bepaald zijn. In de volgende afbeelding krijg je een overzicht van de belangrijkste oorzaken en risicofactoren die hoge cholesterolwaarden kunnen bevorderen:

Cholesterol – verhoogde waarden nu onder controle krijgen - Homed-IQ

Bron: CDC, 2023

Verschillende factoren die kunnen leiden tot een verhoogd cholesterolgehalte, omvatten een reeks van levensgewoonten en ziekten. Een dieet rijk aan verzadigde vetten en transvetten, weinig beweging, overgewicht, roken en overmatig alcoholgebruik dragen bij aan een stijging van het LDL-cholesterol en kunnen het HDL-cholesterol verlagen. Genetische factoren zoals familiale hypercholesterolemie (een stofwisselingsziekte die leidt tot een verhoogd cholesterolgehalte in het bloed), leeftijd en het geslacht van een persoon beïnvloeden ook het cholesterolgehalte, waarbij het risico met de leeftijd toeneemt en vrouwen na de menopauze doorgaans hogere waarden hebben. Bepaalde ziekten zoals diabetes, nierziekten en hypothyreoïdie, evenals het gebruik van bepaalde medicijnen, zoals bijvoorbeeld diuretica (plaspillen) of bepaalde bètablokkers (tegen hoge bloeddruk) kunnen het cholesterolgehalte eveneens verhogen. Door deze oorzaken te begrijpen, kunnen gerichtere maatregelen worden genomen om hoge cholesterolwaarden te beheersen en het risico op hart- en vaatziekten te verminderen (Cleveland Clinic, 2022).

Welke problemen kunnen door hoge cholesterolwaarden ontstaan?

Een hoog cholesterolgehalte, in het bijzonder een hoog aandeel aan LDL-cholesterol (“slecht” cholesterol), kan leiden tot gezondheidsproblemen, waaronder algemene aderverkalking (arteriosclerose). Wanneer LDL-cholesterol zich in de bloedvaten ophoopt en afzettingen (plaques) vormt, kunnen deze afzettingen de bloedvaten vernauwen of blokkeren en zo de bloedcirculatie belemmeren. Vernauwingen in de slagaders die het hart voorzien, kunnen leiden tot coronaire hartziekte, wat het risico op een hartaanval verhoogt. Als de bloedvaten van de hersenen getroffen zijn, kan dit leiden tot een beroerte. Ook de bloedvaten in de benen kunnen getroffen zijn en pijn bij het lopen veroorzaken. Om deze reden moet het cholesterolgehalte worden bewaakt en indien nodig maatregelen worden genomen om het te verlagen (Mayo Clinic, 2023).

Hoe kan ik hoge cholesterolwaarden herkennen en voorkomen?

Hoge cholesterolwaarden tonen vaak geen directe symptomen, wat betekent dat veel mensen niet weten dat ze een risico lopen. Daarom worden hoge waarden vaak pas ontdekt als er al gezondheidsproblemen zijn opgetreden. Om deze reden wordt een preventieve test aanbevolen, vooral voor mensen vanaf 40 jaar, om regelmatig het cholesterolgehalte te checken (NIH, 2022). Dit omvat bloedtests die de totale cholesterolwaarde evenals de waarden van LDL, HDL en triglyceriden meten.

De thuistests van Homed-IQ, zoals de cholesteroltest en de hartgezondheidstest, zijn in dit opzicht bijzonder waardevol. Ze bieden een eenvoudige en handige manier om meer te weten te komen over je eigen cholesterolgehalte of hart- en vaatgezondheid, zonder een doktersbezoek te hoeven plannen. Daarnaast kan de preventieve gezondheidstest, die alle belangrijke markers in dit gebied meet, zoals ook vitamine D, waarvoor ook cholesterol nodig is, een uitgebreid inzicht in je gezondheid geven. Deze tests kunnen een belangrijk instrument zijn om je eigen gezondheidsrisico beter in te schatten en vroegtijdig maatregelen te nemen als het cholesterolgehalte te hoog is. Dit kan op de lange termijn gezondheidsproblemen voorkomen.

Welke voedingsmiddelen kan ik eten om mijn cholesterolgehalte te verlagen?

Bij het verlagen van het cholesterolgehalte speelt de juiste voeding een cruciale rol, met de focus op het verminderen van verzadigde en transvetten. Het is een wijdverbreid misverstand dat alle vetten slecht zijn voor de gezondheid; in werkelijkheid zijn omega-3-vetzuren, die in vis en bepaalde plantaardige oliën zitten, goed voor de bloedvaten en helpen ze het cholesterolgehalte te verlagen.

Aanbevolen voedingsmiddelenVoedingsmiddelen die je moet vermijden
Magere zuivelproductenVerzadigde vetten (zoals in rood vlees, boter en room)
Mager vleesTransvet (vaak in bewerkte voedingsmiddelen)
VisFast Food
VolkorenproductenGefrituurde gerechten
Peulvruchten zoals bonen, linzen en erwtenVoedingsmiddelen en dranken rijk aan suiker
Noten en zadenBewerkt vlees
Fruit en groenten
Plantaardige oliën
Bron: NHS, 2022

Op welke voedingsmiddelen moet ik letten als ik mijn cholesterolgehalte wil verlagen?

Om het cholesterolgehalte te verlagen, moet je vooral letten op de hoeveelheid verzadigde vetzuren op de etiketten van voedingsmiddelen, aangezien deze het LDL-cholesterolgehalte kunnen verhogen, en producten met een hoger aandeel aan onverzadigde vetzuren verkiezen, die gezonder zijn voor het hart. Volgens de NHS (National Health Service) zou een man gemiddeld niet meer dan 30 g en een vrouw niet meer dan 20 g verzadigde vetzuren per dag moeten consumeren (NHS, 2023).

Opmerking: Over het algemeen is het belangrijk om light-producten kritisch te bekijken en ze niet automatisch als gezondere optie te beschouwen, omdat ze vaak meer suiker bevatten. Een evenwichtige voeding en een kritische blik op de ingrediënten zijn cruciaal.

Kan ik met mijn levensstijl mijn cholesterolwaarden verlagen?

Naast een evenwichtige voeding zijn er talrijke belangrijke levensstijlfactoren die effectief kunnen bijdragen aan het verlagen van het cholesterolgehalte en zo de gezondheid van het hart aanzienlijk kunnen verbeteren. Deze omvatten:

  • Regelmatige fysieke activiteit: Bewegen kan helpen het HDL-cholesterolgehalte te verhogen. Het doel is om minstens 30 minuten per dag fysiek actief te zijn (Mayo Clinic, 2023)
  • Gewichtsbeheer: Gewichtsverlies kan het cholesterolgehalte aanzienlijk verbeteren, vooral bij overgewicht. Overgewichtige en obese volwassenen kunnen aantoonbaar het “slechte” LDL-cholesterol verlagen en het “goede” HDL-cholesterol verhogen, door slechts 3 tot 5% van hun gewicht te verliezen (NIH, 2022)
  • Stoppen met roken: Aanhoudend roken kan leiden tot een stijging van het totale cholesterol, LDL-cholesterol en triglyceridengehaltes, terwijl tegelijkertijd de HDL-cholesterolwaarden dalen. Stoppen met roken is dus een belangrijke factor die kan bijdragen aan de verbetering van cholesterolwaarden.
  • Stressmanagement: Stress kan indirect invloed hebben op het cholesterolgehalte door te leiden tot ongezond gedrag, zoals te veel eten, roken of overmatig alcoholgebruik. Deze gedragingen kunnen leiden tot een verhoging van het cholesterolgehalte en het risico op hartziekten. Langdurige stress kan ook leiden tot de afgifte van cortisol, het stresshormoon, dat op de lange termijn een hoog cholesterolgehalte in het bloed en andere risico’s voor hartziekten kan veroorzaken. Technieken voor stresshantering, zoals meditatie, yoga of regelmatige beweging, kunnen helpen.

Bron: Cleveland Clinic, 2022

Bij het omgaan met hoge cholesterolwaarden kan de overvloed aan tips en aanbevelingen snel overweldigend worden. Het kan dan helpen om je eerst op één enkele tip te focussen die voor jou bijzonder relevant is en deze duurzaam op te nemen. Door je telkens op één verandering te concentreren, vergroot je de kans op langetermijnsucces en duurzame verbeteringen in je levensstijl. Op deze manier wordt het makkelijker om gemotiveerd te blijven bij het actief verbeteren van je cholesterolwaarden.

Welke medische maatregelen helpen bij hoge cholesterolwaarden?

Naast levensstijlveranderingen zijn er ook medische behandelmethoden voor hoge cholesterolwaarden. Deze omvatten verschillende soorten medicijnen om het cholesterolgehalte te verlagen en het risico op hart- en vaatziekten te verminderen. De keuze voor een specifieke behandeling hangt af van de persoonlijke gezondheidstoestand en risicoprofiel en moet in overleg met een arts worden gemaakt.

Samenvatting

Hoge cholesterolwaarden kunnen leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals hartziekten en beroertes, maar blijven vaak onopgemerkt. Belangrijke oorzaken zijn bepaalde leefgewoonten, zoals roken en een gebrek aan beweging, en medische aandoeningen. Een cholesterinbewuste voeding en levensstijlveranderingen zijn essentiële maatregelen om hoge cholesterolwaarden te verlagen. Regelmatige cholesteroltests kunnen helpen om tijdig passende maatregelen te nemen.

Bronnen

Blood Cholesterol – Diagnosis. (2022, March 24). NHLBI. Retrieved December 30, 2023, from https://www.nhlbi.nih.gov/health/blood-cholesterol/diagnosis

Blood Cholesterol – Treatment. (2022, March 24). NHLBI. Retrieved December 30, 2023, from https://www.nhlbi.nih.gov/health/blood-cholesterol/treatment

High Cholesterol: Causes, Symptoms and How It Affects the Body. (2022, May 24). Cleveland Clinic. Retrieved December 30, 2023, from https://my.clevelandclinic.org/health/articles/11918-cholesterol-high-cholesterol-diseases

High Cholesterol Facts | cdc.gov. (2023, May 15). CDC. Retrieved December 30, 2023, from https://www.cdc.gov/cholesterol/facts.htm

High cholesterol – How to lower your cholesterol. (n.d.). NHS. Retrieved December 30, 2023, from https://www.nhs.uk/conditions/high-cholesterol/how-to-lower-your-cholesterol/

High cholesterol – Symptoms and causes. (2023, January 11). Mayo Clinic. Retrieved December 30, 2023, from https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/high-blood-cholesterol/symptoms-causes/syc-20350800

Prevent High Cholesterol | cdc.gov. (n.d.). CDC. Retrieved December 30, 2023, from https://www.cdc.gov/cholesterol/prevention.htm

Over de auteur

Anna Roell

Anna is opgeleid tot verpleegster en gezondheidseconoom, gespecialiseerd in epidemiologie, en combineert haar medische en wetenschappelijke interesses. Haar doel is om het begrip van medische informatie bij anderen te verbeteren en deze op een begrijpelijke manier over te brengen. Anna komt oorspronkelijk uit Duitsland en woont nu in Amsterdam. Wat ze het meest waardeert aan wonen in Amsterdam is de open-minded, actieve houding van de mensen, de markten en de prachtige natuur in de omgeving van Amsterdam.